Khách sạn Stanley ở thị trấn Estes Park, bang Colorado, là khách sạn mở năm 1909 nơi nhà văn Stephen King và vợ ở một đêm cuối tháng 10 năm 1974, trong phòng 217, khi khách sạn sắp đóng cửa mùa đông và gần như vắng tanh. Đêm đó cho ông ý tưởng chính của tiểu thuyết The Shining (1977). Từ đó Stanley thành một trong những khách sạn "ma ám" nổi tiếng nhất nước Mỹ, có tour ma hằng đêm. Chuyện ma ở đây phần lớn là lời kể của nhân viên và khách, chưa có bằng chứng kiểm chứng; còn lịch sử khách sạn và câu chuyện của King thì có thật và được ghi chép rõ.
F. O. Stanley: người mang khách sạn lên núi
Freelan Oscar Stanley là một nhà sáng chế ở miền đông nước Mỹ. Cùng anh em sinh đôi Francis Edgar, ông làm ra xe hơi chạy hơi nước Stanley, nổi tiếng đầu thế kỷ 20. Năm 1903, ông mắc bệnh lao và được khuyên tới vùng núi khô, cao của Colorado để dưỡng bệnh, một lời khuyên phổ biến thời đó khi chưa có thuốc kháng sinh. Sức khoẻ của ông khá lên, và ông quyết định ở lại.
Ông cho xây một khách sạn sang trọng ở Estes Park, độ cao khoảng 2.300 mét, nhìn ra dãy Rocky. Khách sạn mở năm 1909, kiến trúc trắng theo phong cách Georgian, có điện, có điện thoại, có xe hơi Stanley đưa đón khách từ ga tàu dưới đồng bằng. Đây là khu nghỉ dưỡng cho giới khá giả miền đông, mở theo mùa hè.
Một đêm cuối tháng 10 năm 1974
Stephen King khi đó đang sống ở Boulder, Colorado, cách Estes Park không xa. Theo lời chính ông kể nhiều lần trong phỏng vấn và lời tựa sách, vợ chồng ông lái xe lên Stanley đúng ngày cuối cùng trước khi khách sạn đóng cửa cho mùa đông. Họ là khách duy nhất. Nhà hàng đã dọn bàn ghế, chỉ phục vụ đúng một bàn. Hành lang trống, nhạc nền vọng trong phòng ăn vắng.
Đêm đó trong phòng 217, King mơ thấy con trai nhỏ của mình chạy dọc hành lang, bị một vòi chữa cháy đuổi theo. Ông tỉnh dậy, ra ban công hút thuốc nhìn về phía núi, và theo lời ông, đến sáng thì khung chính của cuốn sách đã có trong đầu.
Đây là một ví dụ rất rõ về cách một nơi trở nên "ma ám" trong văn hoá: không phải vì ai thấy ma, mà vì một người viết giỏi cảm thấy sự trống trải và cô lập của một khách sạn lớn mùa vắng khách, rồi biến cảm giác đó thành truyện. Phân tích tác phẩm The Shining và bản phim của Kubrick được bàn ở wiki khác trong hệ; ở đây chỉ cần biết: phim năm 1980 không quay ở Stanley, phần ngoại cảnh khách sạn là một lodge ở bang Oregon và phần lớn cảnh trong được dựng ở trường quay bên Anh.
Những chuyện ma được kể ở Stanley
Phòng 217 và bà quản gia
Chuyện gắn với phòng 217 xuất phát từ một sự kiện có thật được khách sạn kể lại: năm 1911, trong một trận mưa giông làm mất điện, trưởng bộ phận buồng phòng tên Elizabeth Wilson thắp lại đèn và một vụ nổ khí xảy ra ở khu phòng này. Bà bị thương nặng nhưng sống sót, rồi tiếp tục làm việc ở khách sạn nhiều năm.
Lời kể hôm nay nói "bà vẫn dọn phòng": khách thấy đồ đạc bị xếp lại, va li được gấp gọn. Nên để ý một điều: người thật trong câu chuyện không chết ở đây. Câu chuyện ma đã mượn một tai nạn có thật và dựng lên một hồn ma từ đó.
Phòng hoà nhạc và phu nhân Flora
Flora Stanley, vợ ông chủ, chơi dương cầm. Khách và nhân viên kể nghe tiếng đàn trong phòng hoà nhạc vắng. Ông F. O. Stanley cũng "xuất hiện" ở sảnh hay quầy bar theo nhiều lời kể.
Tầng bốn
Tầng bốn, nơi xưa là phòng của người hầu và trẻ con nhà khách, có nhiều lời kể về tiếng trẻ con chạy và cười ở hành lang.
Lời kể và cách đánh giá
| Lời kể | Phần có thật | Phần chưa kiểm chứng | Yếu tố dễ gây ám thị |
|---|---|---|---|
| Bà quản gia ở phòng 217 | Vụ nổ năm 1911, bà Wilson bị thương và sống sót | Đồ đạc bị xếp lại | Khách biết trước danh tiếng phòng, đặt phòng chính vì nó |
| Tiếng dương cầm | Flora Stanley chơi đàn; khách sạn có phòng hoà nhạc | Tiếng đàn khi không có ai | Toà nhà gỗ lớn, tiếng vọng, nhạc từ khu khác |
| Tiếng trẻ con tầng bốn | Tầng bốn từng dành cho trẻ và người hầu | Tiếng cười, tiếng chạy | Khách sạn đông khách có trẻ em, ống dẫn, gió núi |
| Ông Stanley ở sảnh | Ông sống và gắn bó với khách sạn tới cuối đời | Bóng người giống ông | Chân dung ông treo khắp nơi, khách nhớ mặt |
Một yếu tố riêng đáng nói: Stanley là khách sạn đang kinh doanh, và danh tiếng ma là một phần quan trọng của thương hiệu. Khách sạn bán tour ma, phòng "nổi tiếng" thường được đặt kín từ sớm. Điều đó không có nghĩa nhân viên bịa chuyện, nhưng có nghĩa mọi lời kể đều đi qua một môi trường mà ai cũng mong chờ chuyện lạ.
Còn một yếu tố nữa: độ cao. Ở khoảng 2.300 mét, khách từ đồng bằng lên có thể ngủ kém, đau đầu, mơ nhiều trong một hai đêm đầu. Không ai nói King mơ vì độ cao, nhưng nhiều khách kể "đêm đầu ở Stanley ngủ rất lạ", và độ cao là một lời giải phổ thông đáng cân nhắc trước khi nghĩ xa hơn.
Stanley sau King
Sau thành công của tiểu thuyết và phim, khách sạn dần thay đổi cách tự giới thiệu. Năm 1997, bản phim truyền hình nhiều tập chuyển thể The Shining, do chính King viết kịch bản, được quay ngay tại Stanley. Khách sạn cũng xuất hiện trong phim hài Dumb and Dumber (1994). Ngày nay có tour ban ngày về lịch sử và tour đêm về chuyện ma, kênh truyền hình trong phòng chiếu phim của Kubrick liên tục.
Góc nhìn hôm nay: tới Stanley
- Không cần ở lại vẫn tham quan được qua tour có hướng dẫn. Tour lịch sử ban ngày kể nhiều về F. O. Stanley, xe hơi nước và thời kỳ đầu của khu nghỉ dưỡng núi.
- Kết hợp Vườn quốc gia Rocky Mountain ngay cạnh Estes Park; cảnh quan là lý do chính khiến Stanley tồn tại.
- Nếu ở lại, uống đủ nước, hạn chế rượu đêm đầu để cơ thể quen độ cao. Ai có bệnh tim phổi nên hỏi bác sĩ trước khi lên vùng cao.
- Đọc lời tựa của King trong các bản in sau của The Shining và cuốn On Writing (2000) để nghe chính ông kể về những đêm như thế biến thành truyện.
Câu hỏi thường gặp
Khách sạn trong The Shining có thật không?
Khách sạn Overlook trong truyện là hư cấu, nhưng nó lấy cảm hứng từ khách sạn Stanley có thật ở Estes Park, Colorado. Stephen King ở phòng 217 của Stanley năm 1974 và nảy ra ý tưởng cuốn sách từ đêm đó.
Phim The Shining có quay ở khách sạn Stanley không?
Không. Phim năm 1980 của Stanley Kubrick dùng ngoại cảnh một lodge ở bang Oregon và dựng phần lớn cảnh trong ở trường quay tại Anh. Bản phim truyền hình năm 1997 do King viết kịch bản mới quay tại Stanley.
Phòng 217 khách sạn Stanley có gì đặc biệt?
Đây là phòng King ở năm 1974. Năm 1911 khu phòng này xảy ra một vụ nổ khí làm trưởng buồng phòng Elizabeth Wilson bị thương; bà sống sót và làm việc tiếp nhiều năm. Lời đồn "bà vẫn dọn phòng" là chuyện kể, chưa được kiểm chứng.
Khách sạn Stanley mở năm nào?
Khách sạn mở năm 1909, do F. O. Stanley, nhà sáng chế xe hơi chạy hơi nước, cho xây sau khi lên Colorado dưỡng bệnh lao năm 1903. Ban đầu nó là khu nghỉ dưỡng mùa hè cho khách miền đông nước Mỹ.
Ngủ ở khách sạn Stanley có thấy lạ không?
Nhiều khách kể ngủ không yên đêm đầu. Ngoài danh tiếng ma khiến người ta chú ý mọi tiếng động, độ cao khoảng 2.300 mét cũng làm nhiều người từ đồng bằng lên ngủ kém, mơ nhiều, đau đầu trong một hai ngày đầu.
