Tàu Queen Mary là tàu viễn dương hạng sang của hãng Cunard, hạ thuỷ ở Scotland và chạy tuyến xuyên Đại Tây Dương từ năm 1936, rồi được thành phố Long Beach, California mua lại và neo cố định ở đó từ tháng 12 năm 1967. Từ năm 1971, con tàu là khách sạn nổi kiêm bảo tàng. Queen Mary nổi tiếng "ma ám" với những lời kể ở bể bơi hạng nhất và ở một cửa kín nước trong buồng máy. Những lời kể này chưa có bằng chứng kiểm chứng; điều chắc chắn là đây là một trong số rất ít tàu viễn dương thời hoàng kim còn giữ được gần như nguyên vẹn, và đáng xem vì chính điều đó.
Thời hoàng kim của tàu viễn dương
Trước khi máy bay phản lực phổ biến, cách duy nhất để đi giữa châu Âu và Bắc Mỹ là tàu biển. Các hãng tàu Anh, Đức, Pháp, Ý cạnh tranh nhau bằng tốc độ và sự xa hoa. Danh hiệu "Dải băng xanh" (Blue Riband) dành cho con tàu vượt Đại Tây Dương nhanh nhất là niềm tự hào quốc gia.
Queen Mary được đóng ở xưởng John Brown tại Clydebank, Scotland. Việc đóng tàu từng phải ngừng vài năm vì Đại khủng hoảng kinh tế, rồi tiếp tục khi chính phủ Anh hỗ trợ tài chính để hãng Cunard sáp nhập với hãng White Star. Tàu thực hiện chuyến đi đầu tiên từ Southampton sang New York cuối tháng 5 năm 1936.
Queen Mary giành Dải băng xanh năm 1936, mất rồi giành lại năm 1938 và giữ đến năm 1952. Nội thất theo phong cách Art Deco với gỗ quý từ nhiều nơi trong Đế quốc Anh; phòng ăn hạng nhất rộng tới mức người ta hay nói vui là đặt vừa mấy con tàu nhỏ hơn. Khách đi tàu có minh tinh Hollywood, chính khách, cả những gia đình di cư mang hết tài sản sang Mỹ ở các hạng dưới.
Từ tàu viễn dương thành khách sạn nổi
Trong những năm chiến tranh giữa thế kỷ 20, tàu được sơn xám và chuyển sang chở quân. Sau đó tàu quay về chở khách, nhưng từ cuối thập niên 1950, máy bay phản lực cướp dần khách. Đến giữa thập niên 1960, những chuyến tàu đi gần như vắng.
Năm 1967, Cunard bán tàu. Thành phố Long Beach mua với ý định biến nó thành điểm du lịch. Tàu rời Southampton chuyến cuối vào tháng 10 năm 1967, vòng qua mũi Horn ở Nam Mỹ vì quá lớn để đi qua kênh Panama, và tới Long Beach vào tháng 12. Từ đó nó không bao giờ ra khơi nữa.
Việc chuyển đổi khá mạnh tay: phần lớn nồi hơi và một buồng máy bị dỡ đi, nhiều khoang hạng dưới bị phá để làm không gian triển lãm. Năm 1971, tàu mở cửa như khách sạn và bảo tàng. Những năm gần đây, các khảo sát kỹ thuật cảnh báo thân tàu xuống cấp nghiêm trọng; tàu từng đóng cửa từ năm 2020 để sửa chữa và mở lại năm 2023.
Dòng thời gian
- 1930: khởi đóng tàu ở Clydebank, Scotland.
- 1931–1934: ngừng đóng vì khủng hoảng kinh tế, sau đó tiếp tục.
- 1934: hạ thuỷ.
- Tháng 5/1936: chuyến đi đầu tiên Southampton – New York.
- 1938–1952: giữ danh hiệu Dải băng xanh.
- 1967: chuyến đi cuối, tới Long Beach tháng 12, neo vĩnh viễn.
- 1971: mở cửa như khách sạn và bảo tàng.
- 2020–2023: đóng cửa để sửa chữa, rồi mở lại.
Những lời kể về ma trên tàu
Bể bơi hạng nhất
Bể bơi hạng nhất của Queen Mary là một không gian Art Deco trong lòng tàu, nay không còn nước. Lời kể phổ biến: tiếng trẻ con cười, dấu chân ướt trên sàn khô, bóng một phụ nữ mặc đồ bơi kiểu xưa. Tour ma của tàu có một bé gái được đặt tên riêng, cùng câu chuyện về cái chết đuối của em, nhưng không có hồ sơ nào xác nhận danh tính hay sự kiện ấy.
Cửa số 13 trong buồng máy
Lời kể nổi tiếng thứ hai liên quan đến một cửa kín nước trong buồng máy. Theo câu chuyện được điểm tham quan kể, năm 1966 một thuỷ thủ trẻ bị cửa này đè chết trong một buổi diễn tập. Khách và nhân viên kể thấy bóng người mặc đồ lao động xanh đi qua cửa rồi biến mất.
Khoang B340
Một khoang hạng ba từng không được cho thuê trong nhiều năm vì lời đồn có ma, rồi được trang trí lại và bán như "phòng ma" cho khách thích cảm giác lạ.
Vì sao một con tàu cũ dễ "có ma"
| Đặc điểm | Trải nghiệm có thể tạo ra |
|---|---|
| Thân thép dài hơn 300 mét, co giãn theo nhiệt độ ngày đêm | Tiếng kêu, tiếng gõ không rõ nguồn |
| Hành lang dài, hẹp, cửa giống nhau, đèn vàng | Mất phương hướng, cảm giác bị theo dõi |
| Hệ thống thông gió và ống dẫn chằng chịt | Luồng khí lạnh, tiếng gió, âm thanh vọng từ khu khác |
| Nước biển vỗ vào thân tàu, dù tàu neo | Tiếng va đập đều, tiếng nước |
| Không gian bỏ trống (bể bơi cạn, buồng máy) | Tiếng vọng, khoảng tối, sự tĩnh lặng khác thường |
| Danh tiếng được quảng bá và tour ma có diễn viên | Khách đến với sẵn tâm thế chờ chuyện lạ |
Những hiện tượng âm thanh do vật liệu co giãn và luồng gió lạnh đã được bàn kỹ ở wiki khác trong hệ. Ở Queen Mary, chúng được khuếch đại bởi một điều đặc biệt: đây là một con tàu, và con tàu có tiếng "sống" của nó. Thuỷ thủ đời nào cũng kể con tàu kêu, rên, thở. Khi tàu không còn đi biển mà vẫn kêu, trí tưởng tượng dễ lấp vào khoảng trống.
Câu hỏi về số người chết trên tàu cũng hay bị thổi phồng. Một con tàu chở hàng triệu lượt khách và thuỷ thủ trong hơn ba thập kỷ chắc chắn có người qua đời vì bệnh, tuổi già, tai nạn, như ở bất kỳ khách sạn lớn nào. Con số cụ thể mà các trang săn ma đưa ra thường không có nguồn, nên không đáng dựa vào.
Góc nhìn hôm nay: lên tàu xem gì
- Đi tour lịch sử trước tour ma. Tour lịch sử dẫn qua buồng lái, phòng ăn hạng nhất, các sảnh Art Deco, kể về đời sống trên một tàu viễn dương mà ngày nay không còn ở đâu khác.
- Chú ý sự khác biệt giữa các hạng. Từ khoang hạng nhất gỗ quý tới khu hạng ba chật chội, con tàu là một mặt cắt của xã hội thập niên 1930.
- Xem phần còn lại của buồng máy và cánh quạt khổng lồ được để lộ ra ở đuôi tàu.
- Nếu đi tour ma, coi đó là màn kể chuyện có hiệu ứng. Hỏi người dẫn phần nào có hồ sơ và phần nào là lời kể; người dẫn giỏi thường trả lời thẳng.
Khách sạn nằm trên một con tàu cũ: cửa sổ tròn nhỏ, phòng có thể ồn, lối đi dài, cầu thang dốc. Người khó đi lại nên hỏi trước về thang máy và lộ trình tour. Giờ mở cửa và các khu được vào đã thay đổi nhiều sau đợt sửa chữa, nên xem thông báo mới nhất trước khi đi.
Ai muốn tìm hiểu thêm về thời đại tàu viễn dương có thể tìm sách của John Maxtone-Graham, đặc biệt The Only Way to Cross (1972), một cuốn kinh điển kể về những con tàu như Queen Mary.
Câu hỏi thường gặp
Tàu Queen Mary hiện ở đâu?
Tàu neo cố định tại thành phố Long Beach, bang California, Mỹ, từ tháng 12 năm 1967. Thành phố mua tàu từ hãng Cunard và từ năm 1971 vận hành nó như khách sạn kiêm bảo tàng.
Tàu Queen Mary ra đời năm nào?
Tàu được hạ thuỷ năm 1934 tại xưởng John Brown ở Clydebank, Scotland, và thực hiện chuyến đi đầu tiên từ Southampton sang New York cuối tháng 5 năm 1936. Tàu chạy tuyến xuyên Đại Tây Dương đến năm 1967.
Tàu Queen Mary có thật sự bị ma ám không?
Có nhiều lời kể về tiếng cười ở bể bơi, bóng người ở cửa kín nước trong buồng máy, nhưng chưa lời kể nào được kiểm chứng. Thân tàu thép co giãn, hệ thống thông gió, hành lang dài và danh tiếng được quảng bá đủ để tạo ra nhiều trải nghiệm lạ.
Vì sao tàu Queen Mary không đi qua kênh Panama?
Tàu quá lớn so với âu thuyền của kênh Panama thời đó. Vì vậy chuyến đi cuối năm 1967 từ Anh sang Long Beach phải vòng qua mũi Horn ở cực nam Nam Mỹ.
Có thể ngủ lại trên tàu Queen Mary không?
Có, tàu vận hành như khách sạn với các khoang được sửa lại thành phòng nghỉ, kể cả một vài phòng được quảng bá là "phòng ma". Giờ mở cửa và các khu được vào thay đổi sau đợt sửa chữa 2020–2023, nên xem thông báo chính thức trước khi đặt.
