The Others (Những hồn ma, 2001) là phim của đạo diễn Alejandro Amenábar, Nicole Kidman đóng vai Grace, một người mẹ sống cùng hai con nhỏ mắc chứng nhạy cảm với ánh sáng trong một biệt thự luôn kéo kín rèm trên đảo Jersey năm 1945. Khi những dấu hiệu "có người khác" trong nhà ngày càng rõ, câu hỏi của phim dần đảo chiều: ai mới là ma, ai mới là người lạ. Phim thắng tám giải Goya của Tây Ban Nha, kể cả Phim hay nhất, phim nói tiếng Anh đầu tiên giành giải này. Bài này bàn kết phim, nên có tiết lộ nội dung.
Câu chuyện phim (phần không tiết lộ)
Grace sống một mình với con gái Anne và con trai Nicholas trong ngôi nhà lớn vùng nông thôn. Chồng cô đi xa từ thời chiến và chưa trở về. Gia nhân cũ bỏ đi hết không báo một lời. Một buổi sáng, ba người giúp việc mới tới gõ cửa: bà vú già Mrs. Mills, người làm vườn Mr. Tuttle và cô hầu câm Lydia. Họ nói từng làm ở chính ngôi nhà này từ lâu.
Ngôi nhà có luật lệ nghiêm ngặt: không cửa nào được mở khi cửa trước đó chưa khoá lại, rèm phải kéo kín trước khi bọn trẻ vào phòng, vì ánh sáng ban ngày có thể giết chúng. Không có điện, chỉ có đèn dầu và nến. Sương mù bao quanh nhà suốt ngày.
Rồi Anne nói cô bé thấy một cậu bé tên Victor và gia đình cậu đi lại trong nhà. Tiếng dương cầm vang lên trong phòng khoá. Grace, người được nuôi dạy trong niềm tin tôn giáo khắt khe và dạy lại con như vậy, ban đầu phạt con vì "bịa chuyện", rồi chính cô bắt đầu nghe thấy.
Kết phim (tiết lộ nội dung)
Ở những cảnh cuối, Grace và hai con tìm thấy một bà cụ ngồi bên bàn với một gia đình, như một buổi gọi hồn. Bà cụ là một người đồng cốt, và gia đình kia là những người đang sống trong ngôi nhà. Chính Grace và hai con mới là hồn ma. Grace nhớ lại rằng trong lúc tuyệt vọng vì chồng không về, cô đã gây ra cái chết của hai con rồi tự kết liễu mình. Ba người giúp việc cũng là hồn ma, đã chết trong một trận dịch nhiều thập kỷ trước, và họ quay lại để giúp Grace dần chấp nhận sự thật.
Những "kẻ xâm nhập" mà Grace sợ hãi suốt phim là người sống. Cuối phim, gia đình người sống dọn đi, còn Grace và các con ở lại, nói một câu đại ý: ngôi nhà này là của chúng tôi.
Đảo ngược góc nhìn: thủ pháp chính của phim
Phim ma thông thường kể từ góc người sống bị ma quấy. The Others kể từ góc hồn ma bị người sống quấy. Mọi hiện tượng "ma ám" kinh điển, tiếng bước chân, tiếng dương cầm, cửa tự mở, rèm bị kéo ra, giờ được nhìn từ phía bên kia. Điều này có một hệ quả thú vị: khán giả trải nghiệm đúng cảm giác của một người tin nhà mình có ma, và sau cú lật, được mời nghĩ xem cảm giác ấy dựa trên điều gì.
| Hiện tượng trong phim | Grace hiểu là | Thực chất |
|---|---|---|
| Tiếng dương cầm trong phòng khoá | Có kẻ lạ đột nhập | Người sống đang chơi đàn trong nhà của họ |
| Rèm bị kéo hết ra | Có ai đó muốn hại bọn trẻ | Gia đình người sống mở rèm như mọi nhà bình thường |
| Tiếng nói, bước chân trên gác | Ma | Sinh hoạt hằng ngày của người đang sống ở đó |
| Gia nhân cũ bỏ đi không lời | Họ vô ơn | Họ bỏ đi sau thảm kịch trong nhà |
Gốc gác văn học và điện ảnh
Amenábar thừa nhận chịu ảnh hưởng của The Innocents (1961), bản phim của The Turn of the Screw (1898), câu chuyện một cô gia sư trong ngôi nhà vùng quê nước Anh không chắc những gì mình thấy là ma hay là ảo giác. Danh mục truyện ma văn học của wiki này có bài riêng về tác phẩm đó. Những điểm chung dễ thấy: ngôi nhà lớn biệt lập, phụ nữ một mình chịu trách nhiệm với trẻ nhỏ, nỗi sợ gắn với niềm tin và sự kiềm chế cảm xúc.
Phim có một chi tiết lịch sử gây ấn tượng: một cuốn album ảnh chụp người đã mất được đặt ngồi như còn sống. Ở thế kỷ 19, chụp ảnh người vừa qua đời là tập tục có thật ở nhiều gia đình châu Âu và Mỹ, vì với nhiều người đó là tấm ảnh duy nhất của người thân. Ngày nay nhiều ảnh lưu truyền trên mạng dưới danh nghĩa "ảnh người chết dựng đứng" thật ra chụp người còn sống; giới nghiên cứu nhiếp ảnh đã chỉ ra nhiều trường hợp như vậy.
Làm phim: ánh sáng là nhân vật
- Amenábar kiêm nhiều vai: viết kịch bản, đạo diễn, và tự soạn nhạc phim.
- Ánh sáng thật: phần lớn cảnh trong nhà được chiếu sáng như thể chỉ có nến và đèn dầu. Gương mặt nhân vật thường nửa sáng nửa tối.
- Bối cảnh: phim lấy bối cảnh Jersey nhưng quay ở Tây Ban Nha, ngoại cảnh là một biệt thự ở vùng Cantabria, cảnh trong dựng ở trường quay Madrid.
- Kinh phí và doanh thu: kinh phí khoảng 17 triệu USD, thu khoảng hơn 200 triệu USD toàn cầu.
- Diễn xuất: Nicole Kidman được đề cử Quả cầu vàng và BAFTA; Fionnula Flanagan trong vai Mrs. Mills được khen vì vẻ hiền mà đáng ngờ.
Phim nói gì ngoài chuyện ma
The Others là phim về sự từ chối. Grace kéo rèm để ngăn ánh sáng, cũng như cô ngăn sự thật. Cô giữ luật lệ chặt chẽ vì luật lệ cho cô cảm giác kiểm soát giữa nỗi mất mát. Bọn trẻ, như trẻ con thường vậy, nhìn thấy sự thật trước người lớn.
Đề tài của phim, một người mẹ trong cơn tuyệt vọng làm điều không thể đảo ngược, rất nặng. Phim xử lý tiết chế: không có cảnh bạo lực, chỉ có ký ức đứt quãng. Đó là cách kể đáng học khi chạm tới bi kịch: để khán giả hiểu mà không phô bày.
Niềm tin tôn giáo của Grace trong phim là một nét tính cách của nhân vật và bối cảnh thời đại, không phải luận đề. Phim không phán xét đúng sai về đức tin; nó cho thấy một người dùng giáo điều như tấm rèm để không phải nhìn vào điều mình đã làm.
Góc nhìn hôm nay: xem The Others thế nào
- Xem lần đầu không đọc gì thêm nếu chưa biết kết. Nếu đã biết, xem lần hai và để ý từng câu của Mrs. Mills: gần như câu nào cũng mang hai nghĩa.
- Xem cùng The Innocents (1961) để thấy một mạch kể chuyện ma "gợi mà không thấy" kéo dài bốn mươi năm.
- So với The Sixth Sense: cả hai cùng có hồn ma không biết mình đã chết, nhưng một phim kể từ người sống nhìn thấy ma, một phim kể từ ma nhìn thấy người sống.
Phim không có cảnh máu me nhưng không khí nặng nề và đề tài về cái chết của trẻ em; không phù hợp với trẻ nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Kết phim The Others là gì?
Grace và hai con mới là hồn ma; họ đã chết trong ngôi nhà sau một thảm kịch do chính Grace gây ra trong lúc tuyệt vọng. Ba người giúp việc cũng là hồn ma từ nhiều thập kỷ trước, còn những "kẻ xâm nhập" là một gia đình người sống đang ở trong nhà.
Ai đạo diễn phim The Others?
Alejandro Amenábar, đạo diễn gốc Tây Ban Nha – Chile, vừa viết kịch bản, đạo diễn vừa soạn nhạc phim. Phim thắng tám giải Goya, kể cả Phim hay nhất, phim nói tiếng Anh đầu tiên giành giải này.
The Others quay ở đâu?
Phim lấy bối cảnh đảo Jersey năm 1945 nhưng quay ở Tây Ban Nha: ngoại cảnh là một biệt thự ở vùng Cantabria, phần lớn cảnh trong nhà dựng ở trường quay Madrid.
The Others giống The Sixth Sense ở điểm nào?
Cả hai đều có nhân vật đã chết mà không biết mình đã chết, và cú lật cuối phim tiết lộ điều đó. Khác biệt là The Sixth Sense kể từ phía người sống nhìn thấy ma, còn The Others kể từ phía hồn ma bị người sống "quấy".
The Others có đáng sợ không?
Phim đáng sợ theo kiểu không khí: bóng tối, im lặng, tiếng động trong nhà, gần như không có cảnh giật mình hay máu me. Đề tài về cái chết của trẻ em khá nặng nên không phù hợp với trẻ nhỏ.
